Antyk

Nazwą „Starożytność” (lub „Antyk”) określa się epokę, która obejmuje ponad 4 tysiące lat, zarówno przed, jak i po narodzeniu Chrystusa. Epoka ta obejmuje zarówno czasy najstarszych cywilizacji (egipskiej, greckiej, rzymskiej, babilońskiej, arabskiej, mezopotamskiej i innych), jak też czasy tzw. starożytności chrześcijańskiej, trwające od I do V wieku n.e.

Starożytna literatura, historia i kultura są fundamentami Europy współczesnej. W basenie Morza Śródziemnego narodziły się nauki matematyczne, fizyczne, przyrodnicze, idee filozofii i polityki, antropologia, filologia, sztuki artystyczne. W sposób schematyczny można zaznaczyć najważniejsze elementy spuścizny każdego z trzech antycznych światów: od Greków przejęliśmy system demokracji, filozofię i teatr; od Rzymian – prawodawstwo i osiągnięcia techniczne; kultura judajska natomiast dała początek głównej religii Europy, chrześcijaństwu, które ukształtowało kontynent zarówno w dziedzinie myślenia o człowieku i wszechświecie, jak też w sferze np. granic politycznych czy rodzaju alfabetu.

Kształt współczesnej literatury, w tym polskiej, także zawdzięczamy literaturom Antyku. Zanim wynaleziono pismo, posługiwano się przekazami ustnymi. Elementy znaczenia występowały również we wzornictwie naczyń i innych przedmiotów użytkowych, przedmiotów rytualnych, w architekturze. Rozwijały się w ten sposób główne języki Europy, a wraz z nimi – gatunki i formy literackie, powtarzalne motywy (wydarzenia, charaktery postaci, zjawiska – toposy), wzorce zachowań kulturowych (archetypy). Myśląc o kulturze polskiej, należy oczywiście uważać Grecję, Rzym i Jerozolimę za wpływowe kultury, ale do tej bazy dochodzi jeszcze specyfika słowiańska. Słowianie przyjęli pismo, prawodawstwo, religię i wszystkie pozostałe elementy dawnej kultury śródziemnomorskiej, interpretując ją według własnych tradycji kulturowych – późniejszych od pierwszych korzeni Grecji, Rzymu czy Jerozolimy, ale starszych od chrześcijaństwa.

W języku polskim wpływy zwłaszcza greckie i rzymskie (łacińskie) widoczne są w słownictwie oraz gramatyce. Wiele fraz pochodzących z mitologii czy też Biblii Starego i Nowego Testamentu weszło do języka i są powszechnie używane. Wzbogacają one mowę codzienną, a przede wszystkim literaturę. Starożytność jest głównym punktem odniesienia dla poetów i pisarzy klasycznych. Do harmonii starożytnej estetyki i etyki odwoływał się Miłosz, tęsknił Herbert, zawsze żywe widział je Iwaszkiewicz. Ze wzorów zwycięskich narodów i wspaniałych antycznych romansów chętnie czerpał Sienkiewicz. Filozofia Norwida odnosiła się do idei greckich, a Mickiewicz zgłębił nauki klasyczne na studiach i kochając słowiańską ojczyznę, dopracował klasyczne formy do perfekcji, aby właśnie w nich oddać rozterki swego serca. Dlatego tak ważne jest dla nas poznanie podstaw, z których wyrosły współczesna literatura, sztuka, nauki ścisłe i filozofia.

Chronologia - najważniejsze wydarzenia epoki
Kultury starożytne
Rozwój pisma
Kultura Egiptu
Kultura Grecji
Kultura Rzymu
Kultury Mezopotamii
Sztuka starożytna
Sztuka grecka - rozwój
Sztuka rzymska
Filozofia grecka
Okres naturalistyczny
Okres humanistyczny
Okres wielkich syntez
Okres szkół hellenistycznych
Okres religijny
Teatr grecki
Teatr grecki - geneza i rozwój

Wygląd teatru greckiego
Cechy antycznej tragedii greckiej
Twórcy tragedii greckiej (Ajschylos, Sofokles, Eurypides) i komedii (Arystofanes)
Antyczne nawiązania, toposy i archetypy
Bibliografia
Mitologia grecka
Mit

Bogowie greccy, herosi i muzy
Epika grecka
Homer
Hezjod
Ezop
Epos - cechy gatunku

Ważne terminy - heksametr, retardacja, porównanie homeryckie
Iliada Homera
Wojna trojańska
Liryka grecka
Safona
Tyrteusz
Anakreont
Symonides, Teokryt i inni

Gatunki liryki greckiej
Antygona Sofoklesa
Streszczenie Antygony
Antygona jako tragedia władzy
Opracowanie Antygony
Antygona - charakterystyka
Kreon - charakterystyka
Król Edyp Sofoklesa
Streszczenie Króla Edypa
Edyp - charakterystyka
Tragizm w Królu Edypie
plan wydarzeń w Królu Edypie
Literatura rzymska
Podział chronologiczny literatury rzymskiej
Literatura rzymska – przedstawiciele (Wergiliusz, Owidiusz, Cyceron i inni)

Horacy
Analiza i interpretacja wiersza Wybudowałem pomnik Horacego
Analiza i interpretacja wiersza Do Apollina Horacego
Biblia
Historia powstania Biblii
Księga Rodzaju - streszczenie, opracowanie
Księga Wyjścia - streszczenie, opracowanie
Księga Koheleta - streszczenie, opracowanie
Pieśń nad Pieśniami - streszczenie, opracowanie

Apokalipsa św. Jana
Analiza i interpretacja Psalmu 23 (Pan jest moim pasterzem)
Analiza i interpretacja Psalmu 51 (Zmiłuj się nade mną, Boże, w swojej łaskawości... )

Przypowieść o siewcy
Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie
Przypowieść o synu marnotrawnym
Przypowieść o robotnikach w winnicy
Przypowieść o talentach
Przypowieść o zagubionej owcy
Hymnu o miłości

Tadeusz Różewicz

Tadeusz Różewicz (ur. 9 października 1921 w Radomsku) – polski poeta, dramaturg, prozaik i scenarzysta.

Brat Janusza i Stanisława, ojciec Jana Różewicza.

Dzieciństwo
Rodzina Różewiczów przeprowadziła się do Radomska z Osjakowa (powiat wieluński) tuż po I wojnie światowej.

Tadeusz Różewicz urodził się w dniu wizyty Józefa Piłsudskiego w Radomsku jako drugi z trzech synów (starszy Janusz, młodszy Stanisław). Ojciec Władysław był niższym urzędnikiem sądowym, matka Stefania Maria z Gelbardów zajmowała się domem.

Awangarda Krakowska W 1945 Różewicz mieszkał w Częstochowie, współtworząc inteligencję w tym mieście. Juliana Przybosia poznał w redakcji czołowego pisma literackiego "Odrodzenie". Zainteresowany młodym poetą Przyboś czym prędzej ściągnął go do Krakowa. Tam Tadeusz zdał maturę i został studentem historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednak studiów nie ukończył. Wszedł jednak do grupy młodej Neoawangardy Krakowskiej. Przyjaźnił się z takimi osobistościami jak Tadeusz Kantor, Jerzy Nowosielski, Kazimierz Mikulski, Andrzej Wróblewski, Andrzej Wajda.

Różewicz debiutował trzykrotnie – przed wojną w pismach literackich, w czasie wojny poprzez teksty leśne i po wojnie. Trzeci debiut, jedyny, który Przyboś znał, uznał na rewolucyjny. Różewicz był wedle niego poetą, który "jak Minerwa z głowy Jowisza wyskakuje zupełnie zbrojny". Tomiki "Niepokój" i "Czerwona rękawiczka" z 1947 i 1948 wywołały szok ówczesnej poezji. Leopold Staff korzystał z nich przy pisaniu swych ostatnich wierszy. Do najbardziej popularnych wierszy wchodzi "Lament" i "Ocalony". Niedługo po ich wydaniu odpowiedział na nie Czesław Miłosz w tomie "Ocalenie". Różewicz nadał nowy kształt poezji, co zaliczane jest do nurtu poezji odbudowującej sens po tragedii Auschwitz (wedle tezy Theodora Adorno, iż nie można stworzyć nic autentycznego po Oświęcimiu). To nowatorstwo polegało przede wszystkim na poetyce inaugurującej czwarty system wersyfikacji w poezji, a następnie piąty, nazywany często "różewiczowskim". Wersyfikację młodego Różewicza analizowali tacy powojenni eksperci jak Maria Dłuska, czy Zbigniew Siatkowski.

Nagrody i wyróżnienia 1997 – Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego
7 października 1991 – doktorat honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego
22 stycznia 1999 – doktorat honoris causa Uniwersytetu Śląskiego
10 marca 2000 – doktorat honoris causa Uniwersytetu Opolskiego
2000 – doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego
4 kwietnia 2001 – doktorat honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego
2004 – nagroda "Złotej Kuli".
1 czerwca 2006 Tadeusz Różewicz odebrał dyplom doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego
Promotorem była prof. Małgorzata Książek-Czermińska. Po 15 minutach wygłaszania wykładu okolicznościowego przerwał, wyjaśniając, że nie będzie zabierał czasu zebranym, a pełny tekst i tak pojawi się w pamiątkowej publikacji.
26 listopada 2006 – Nagroda Złotego Berła
8 października 2007 – nadanie tytułu honoris causa przez Akademię Sztuk Pięknych we Wrocławiu

Epoki literackie

Literatura:

Średniowiecze
Dante: Boska Komedia (Wergliusz przewodnikiem Dantego; wiele postaci znanych z antyku).


Renesans
Jan Kochanowski: Odprawa posłów greckich; Treny; Pieśni;
Klemens Janicki: elegia O sobie samym do potomności; Tristia (tu wpływ Owidiusza).


Barok
Samuel Twardowski: Dafnis drzewem bobkowym.


Oświecenie
Podejmowanie antycznych gatunków literackich (poemat heroikomiczny, bajki) – zwłaszcza Ignacy Krasicki.


Romantyzm
Adam Mickiewicz: Pan Tadeusz (jako epos); Oda do radości;
Juliusz Słowacki: Grób Agamemnona;
Cyprian Kamil Norwid: Promethidion;
Kornel Ujejski: Maraton;
Johann Wolfgang von Goethe: Ifigenia w Taurydzie.


Pozytywizm
Henryk Sienkiewicz: Quo vadis;
Bolesław Prus: Faraon.


Młoda Polska

Stanisław Wyspiański: Noc listopadowa; Akropolis;
Stefan Żeromski: Syzyfowe prace;
Tadeusz Miciński: Ananke.


Wiek XX


Konstanty Ildefons Gałczyński: Niobe;
Mieczysław Jastrun: Mit śródziemnomorski;
Jan Lechoń: Herostrates;
Leopold Staff: Nike z Samotraki;
Urszula Kozioł: Larum;
Anna Kamieńska: Rozterka Kasandry;
Stanisław Grochowiak: Ikar;
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska: Ikar;
Zbigniew Herbert: Nike która się waha; Apollo i Marsjasz; Do Marka Aurelego;
Czesław Miłosz: Portret grecki;
Tadeusz Różewicz: Prawa i obowiązki;
Ernest Bryll: Wciąż o Ikarach głoszą;
James Joyce: Ulisses;
Tadeusz Kubiak: Brewiarz europejczyka;
Wisława Szymborska: W rzece Heraklita;
Janusz Głowacki: Antygona w Nowym Jorku.

Zadanie17

Port w Narwiku nie zamarza, chociaż położony jest za kołem podbiegunowym północnym, ponieważ:

A. osłonięty jest od strony morza wysokim falochronem,

B. dociera tam Prąd Zatokowy (Golfsztrom),

C. linia brzegowa jest słabo rozwinięta,

D. występuje tam zjawisko dnia polarnego.

Diagramy słupkowe.

Karol był chory. Codziennie rano mierzył temperaturę swego ciała. Oto wyniki jego pomiarów

Diagramy kołowe.

W klasie piątej przeprowadzono ankietę. Uczniowie mieli wybrać jedną z 3 odpowiedzi dotyczących pytania "Czy lubisz matematykę?". Wyniki ankiety przedstawiono na diagramie kołowym:

Jaki procent uczniów nie lubi matematyki?

Diagramy słupkowe.

Karol był chory. Codziennie rano mierzył temperaturę swego ciała. Oto wyniki jego pomiarów:

Którego dnia Karol miał najwyższą temperaturę?