Jak napisać reportaż?

Reportaż (łac. reportare - donosić, oddać, zawiadamiać) - gatunek literacki z pogranicza publicystyki, literatury faktu i literatury pięknej (przez krytykę zwany przewrotnie "bękartem literatury pięknej i brukowej popołudniówki").

Reportaż wykształcił się w 2. poł. XIX w., co wiązało się z dynamicznym rozwojem prasy w tym czasie. Obejmuje utwory, które stanowią relację z określonych wydarzeń, a których naocznym świadkiem był sam autor. Ze względu na stopień autorskiego zaangażowania reportaż przybrać może formę czysto informacyjną, relacjonującą bądź też przedstawiająco-sceniczną.

Rodzaje reportażu
Ze względu na poruszaną tematykę wyróżnia się różne odmiany gatunkowe:

społeczno-obyczajowy
podróżniczy
sportowy
sądowy
wojenny
popularnonaukowy

Cechy
Gatunek publicystyczno-literacki, przedstawia rzeczywiste zdarzenie i towarzyszące mu okoliczności, autor reportażu opowiada o zdarzeniach, których był świadkiem lub których przebieg zna z relacji świadków, dokumentów lub innych źródeł. Ze względu na tematykę wyróżniamy reportaże: społeczno-obyczajowe, podróżnicze, wojenne, sądowe, polityczne, popularnonaukowe. Ze względu na formę publikacji i związane z nią środki ekspresji mówi się o reportażu literackim, radiowym, telewizyjnym, filmowym i fotoreportażu. W zakresie sposobu prezentacji wydarzeń reportaż powinien cechować się obiektywizmem, rzetelnością i wiernością wobec przedmiotu narracji. Z drugiej strony reportaż jest subiektywny, zawiera ocenę, opinie autora na dany temat (niekiedy jedynie sugestie). Reportaż może zawierać cytaty, wypowiedzi świadków zdarzenia, tematem reportażu może być wszystko, co przykuwa uwagę, ważny jest problem i bohater. Reportaż można pisać w czasie teraźniejszym, co nadaje tempa relacji, wywołuje w czytelniku wrażenie obserwacji opisywanego wydarzenia (relacja unaoczniająca). Mimo iż reportaż opiera się na materiale autentycznym i zasadniczo unika fikcji literackiej, to częstokroć uformowany jest na wzór epickiej fabuły, niekiedy przybierając postać wyrazistej akcji. Wybitni twórcy reportażu, prócz typowego sprawozdania włączają doń różnorodne formy narracyjne: opis, rozbudowaną charakterystykę postaci, poetycką narrację, wspomnienie, a także wywiad, dialog.

Jak napisać charakterystykę?

Wyróżnia się kilka rodzajów charakterystyk:
charakterystyka indywidua - przedstawienie jednej postaci; szczególną formą charakterystyki indywidualnej jest autocharakterystyka, w której opisujemy samych siebie,
charakterystyka porównawcza - przedstawienie więcej niż jednej postaci, mające na celu pokazanie różnic i podobieństw między nimi,
charakterystyka zbiorowa - przedstawienie grupy ludzi,
charakterystyka bezpośrednia - cechy postaci nazywane są wprost,
charakterystyka pośrednia - nie nazywa się cech postaci, czytelnik z opisu zachowania bohatera musi wywnioskować, jaki on jest,
charakterystyka zewnętrzna - zajmuje się ukazaniem tego, co widać (wygląd postaci, jej funkcjonowanie w świecie przedstawionym),
charakterystyka wewnętrzna - zajmuje się ukazaniem tego, czego bezpośrednio nie widać (przeżycia psychiczne postaci),
charakterystyka statyczna - charakteryzujemy postać w określonym momencie życia,
charakterystyka dynamiczna - charakteryzowana postać zmienia się (przez jakieś wydarzenie, upływ czasu...).
Budowa charakterystyki:
1. WSTĘP - krótkie przedstawienie postaci:
tutaj podajemy najważniejsze informacje dotyczące charakteryzowanego bohatera, takie jak np.:
imię i nazwisko,
skąd znamy postać?
ile ma lat?
czym się zajmuje?
gdzie mieszka?
jaka jest jego sytuacja rodzinna?

Wyrażenia, które mogą się przydać w tej części:
Bohaterem mojej charakterystyki jest...., Pragnę przedstawić postać..., X jest głównym bohaterem książki..., Chcę przedstawić sylwetkę mojego przyjaciela..., Wśród wielu bohaterów literackich, jakich poznałem, jednym z moich ulubionych jest...,
Był jedynym synem..., Pochodził ze znanej warszawskiej rodziny..., Jako najstarszy syn państwa..., Dorastał w licznej rodzinie..., Dzieciństwo spędzone w ubogiej rodzinie sprawiło, że...
Jego matka była..., a ojciec...,
Urodził się w..., Dzieciństwo spędził w..., Przez całe życie był związany z..., Wychowywał się w...
Edukację zakończył na wiejskiej podstawówce w..., Zdobył solidne wykształcenie w..., Studia na uniwersytecie w ... sprawiły, że...,
Przez całe życie pracował jako..., Zawsze marzył o pracy jako...,
Przykład: Charakterystyka Raskolnikowa (fragment):
Rodion Romanowicz Raskolnikow to główny bohater powieści F. Dostojewskiego "Zbrodnia i kara". 23-letni młodzieniec studiował prawo, jednak z powodu kłopotów finansowych nie może kontynuować nauki. Mieszka w Petersburgu, w wynajmowanym skromnym pokoiku. Nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu matki, Pulcherii Aleksandrowny.

Jak napisać rozprawkę?

Rozprawka należy do najpoważniejszych form wypowiedzi. W „Słowniku języka polskiego” pod redakcją M. Szymczaka określa się ją jako niewielką rozprawę. Ta z kolei jest obszerną, pisemną pracą naukową, w której autor rozpatruje jakiś ważny problem.
W rozprawce staramy się najczęściej coś udowodnić, o czymś kogoś przekonać, odpowiedzieć na postawione pytanie, rozwiać jakąś wątpliwość. Formę rozprawki możemy wybrać zawsze, ilekroć mamy do czynienia z tematami typu:

Jak rozumiesz słowa „ . . . „
Uzasadnij, że . . .
Udowodnij, iż . . .
Czy słuszne jest powiedzenie „ . . . „
Czy można zgodzić się z opinią, że . . .
Opowiadam się za . . .

Rozprawka zmusza jej autora do zajęcia jasno wyrażonego stanowiska wobec tematu. Wymaga również, by to stanowisko w sposób należyty uzasadnić, posługując się argumentami.

Z reguły wyróżniamy dwa rodzaje rozprawki:
DEDUKCYJNĄ - czyli taką, w której na wstępie formułujemy tezę, co do słuszności której jesteśmy przekonani. W rozwinięciu przedstawiamy nasze argumenty, a w zakończeniu przytaczamy udowodnioną już tezę.
INDUKCYJNĄ - czyli taką, w której na wstępie stawiamy hipotezę (twierdzenie nie w pełni uzasadnione, wymagające sprawdzenia). W rozwinięciu staramy się podawać takie argumenty, które będą w stanie naszą hipotezę zamienić w tezę. Tezę tę można zamieścić w zakończeniu jako wniosek z naszych rozważań, odpowiedź na pytanie itp

Wyboru sposobu argumentowania dokonuje autor rozprawki. Najlepiej jest wypisać wszystkie argumenty w brudnopisie, a następnie uszeregować je według pewnego kryterium, np.: ważności, siły oddziaływania na słuchacza (czytelnika), stopnia wiarygodności itp.

Najtrudniejszy problem pojawia się wówczas, kiedy w rozprawce chcemy przedstawić argumenty za i przeciw. Możemy to uczynić wyszczególniając, np. najpierw wszystkie argumenty przemawiające za, a następnie przeciwko tezie albo zastosować schemat następujących bezpośrednio po sobie argumentów i kontrargumentów.

Istnieje wiele schematów zdań charakterystycznych dla różnych części rozprawki. Podaję kilka z nich:

Zaczynając wypowiedź:
- Nawiązując do tematu . . .
- Moja odpowiedź na pytanie zawarte w temacie jest następująca: . . .
- Temat zakłada, że . . .
- Temat sugeruje wiele możliwości, jednak . . .
- Odpowiedź nie wydaje się być prosta, dlatego stawiam hipotezę . . .

Łącząc poszczególne części w całość:
- Kolejną sprawą, którą chcę poruszyć . . .
- Nie wolno też pominąć . . .
- Trzeba także pamiętać o . . .
- Warto również zauważyć, że . . .
- Należy zaznaczyć, iż . . .
- Pragnę też zwrócić uwagę na . . .
- Nie przemawia do mnie argument, że . . .
- A oto inne spojrzenie na . . .
- Należy też rozważyć racje przeciwne . . .
- Przeciwnicy wysuwają swoje kontrargumenty . . .

Sygnalizując własne zdanie:
- Myślę, że . . .
- Uważam, iż . . .
- Według mnie . . .
- Śmiem twierdzić . . .
- Moim zdaniem . . .
- Niestety, nie podzielam opinii, że . . .
- Wbrew temu co mówią inni, potępiam takie stanowisko, gdyż . . .

Kończąc wypracowanie:
- Czy można nie wierzyć w słuszność twierdzenia: „ . . . ”? Uważam, że przedstawione argumenty nie dają ku temu podstaw.
- Myślę, że przytoczone argumenty pozwolą w pełni zgodzić się z twierdzeniem zawartym w temacie.
- Na zakończenie wrócę jeszcze raz do tezy: „ . . . . . . . . . . . . . . . . . .”.
- Podzielam ten pogląd i sądzę, że wart jest szerokiej popularyzacji.
- Na zakończenie, wracając do pytania postawionego w temacie, udzielam jednoznacznej odpowiedzi: „tak”.

Ważną rzeczą w rozprawce jest stosowanie odpowiednio dobranych cytatów. Można je wprowadzać między innymi w następujący sposób:
- Na potwierdzenie wysuniętej tezy przytoczę słowa znanego filozofa „ . . . ”
- Niech moje argumenty wesprze autorytetem . . . , który powiedział „ . . . ”

Zadanie16

Piłka nożna uszyta jest z białych i czarnych łatek skóry. Czarne łatki są pięciokątami foremnymi, białe - sześciokątami foremnymi. Każdy pięciokąt jest połączony brzegami z pięcioma sześciokątami, a każdy szściokąt z trzema pięciokątami i trzema sześciokątami. Ile piłka ma białych sześciokątów jeśli czarnych pięciokątów ma 12?

rozwiązanie
Do każdego pięciokąta przylega pięć sześciokątów z czago trzy sześciokąty nakładają się na siebie.
12 · 5 = 60
60 : 3 = 20.
Piłka składa się z 12 pięciokątów i 20 sześciokątów.

Zofia Nałkowska (ur. 10 listopada 1884 w Warszawie, zm. 17 grudnia 1954 tamże) – polska pisarka, publicystka i dramatopisarka, posłanka do Krajowej Rady Narodowej oraz na Sejm Ustawodawczy.

Ukończyła pensję w Warszawie. Studiowała historię, geografię, ekonomię i językoznawstwo na tajnym "Uniwersytecie Latającym". Działaczka organizacji kobiecych. Od 1933 członek Polskiej Akademii Literatury, działaczka PEN Clubu i ZZLP, Towarzystwa Opieki nad Więźniami "Patronat", współzałożycielka i członek grupy literackiej "Przedmieście" (1933-1937). W 1936 dostała Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury. 1939-1944 współdziałała z podziemiem kulturalnym. W latach 1945-1947 posłanka do Krajowej Rady Narodowej, w latach 1947-1952 posłanka do Sejmu Ustawodawczego (bezpartyjna), działaczka Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce Oddział Łódzki, redaktorka tygodnika "Kuźnica".

Zadebiutowała w 1898 na łamach "Przeglądu Tygodniowego" jako poetka. W 1906 ogłosiła powieść Kobiety.

Nagrody i odznaczenia
1929 – Nagroda miasta Łodzi
1936 – nagroda państwowa za "Granicę"
1953 – nagroda państwowa I stopnia za całokształt twórczości

Zadanie15

Szesnastu rybaków podzieliło się na trzy grupy A, B, C. Każdy rybak z grupy A złowił 13 ryb, z grupy B pięć ryb, a z grupy C cztery ryby. Łącznie złowili 113 ryb. Ile rybaków było w grupie B?

rozwiązanie
x - liczba rybaków z grupy A
y - liczba rybaków z grupy B
z - liczba rybaków z grupy C

x + y + z = 16
13x + 5y + 4z = 113

Od drugiego równania odejmujemy pierwsze równanie pomnożone przez 4 i otrzymujemy równanie 9x + y = 49
Z tego równania wynika, że 9x ≤ 49, więc x ≤ 5
Z drugiej strony x + y < 16, zatem
49 = x + y + 8x < 16 + 8x
Stąd 49 < 16 + 8x,
8x > 33,
x > 4

Z nierówności wynika, że x = 5.
Zatem y = 4, a z = 7.
W grupie B było 4 rybaków.

Zadanie14

Znajdź trzy takie liczby, których suma, a także suma każdej pary tych liczb jest kwadratem innej liczby.

Rozwiązanie zadania
Liczby te to: 80, 320, 41.
80 + 320 + 41 = 441 = 212
Suma każdej pary tych liczb jest również kwadratem:
320 + 80 = 400 = 202
320 + 41 = 361 = 192
80 + 41 = 121 = 112


Jak Diofantos znalazł te liczby?
Założył, że a + b + c = x2 + 2x + 1 = (x + 1)2
a + b = x2
b + c = x2 - 2x + 1 = (x - 1)2

Z tych równań wyznaczył a = 4x oraz c = 2x + 1, skad a + c = 6x + 1. Biorąc pod uwagę, że a + c jest kwadratem innej liczby, x może mieć wartość równą tylko 20.